ಸೋಮವಾರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2017

ಗೌರಿಯನ್ನು ಕೊಂದ ಬುಲೆಟ್ಟು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಂದೇಶ

         ಅನುಶಿವಸುಂದರ್ 
Image may contain: 2 people, people smiling, text

ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶರ ಹತ್ಯೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮತ್ತು ಜೀವನ್ಮುಖಿ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾದ ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ರಂದು ಹಂತಕನೊಬ್ಬನ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಹಂತಕ ಹಾರಿಸಿದ ಗುಂಡು ಕೊಂದಿದ್ದು ಕೇವಲ ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶರನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಹಂತಕರು ಹತ್ಯೆಯ ಮೂಲಕ ಗೌರಿಯಷ್ಟು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಗೌರಿಯ ರೀತಿಯೇ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ, ಯಾಜಮಾನ್ಯ ಧೋರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಬೇಧವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಿಡುಗುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ಮಾಡುವ, ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿರುವವರು ಮಾಡುವ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ಬಯಲುಗೊಳಿಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆಯೆಂದು ನಂಬುವ ಇತರ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೂ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಗಳ ವಿರೋಧಿಗಳಿಗೂ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸಿದೆ.

ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶರು ದಲಿತರ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಾಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವ ಪ್ರತಿಗಾಮಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕಟು ವಿಮರ್ಶಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಪಿ. ಲಂಕೇಶರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಲಂಕೇಶ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಎಂಬ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಲೋಕವನ್ನೇ ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ನಿಧನಾನಂತರ ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶ್ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಗೌರಿ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠುರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಕೇಂದ್ರದ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಕಠೋರ ವಿಮರ್ಶಕಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇರೀತಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನೂ ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಕೆ ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೂ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶರನ್ನು ಕೊಂದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಹಂತಕನೊಬ್ಬ ಕನ್ನಡದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಶೊಧಕ-ಸಾಹಿತಿ ಪ್ರೊ. ಎಂ.ಎಂ ಕಲಬುರ್ಗಿಯವರ ಮನೆಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಗುಂಡುಹಾರಿಸಿ ಕೊಂದಿದ್ದ. ಅವರಿಗೆ ೧೯೮೯ರಿಂದಲೂ ಹಿಂದೂ ಮೂಲಭೂತವಾದಿಗಳಿಂದ  ಬೆದರಿಕೆ ಕರೆಗಳೂ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಈಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶರಿಗೆ ರೀತಿ ಯಾವುದೇ ನೇರ ಬೆದರಿಕೆ ಕರೆಗಳು ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ

ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶರ ಕ್ರೂರ ಹತ್ಯೆಯು ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನೂ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನೂ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಮತ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವವರನ್ನೂ ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತಾದ್ಯಂತ ಬೀದಿಗಿಳಿದು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಮುನ್ನ ಗೌರಿಯವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾಗಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆಕೆ ಇದ್ದದ್ದು ಮತ್ತು ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತ ಬೃಹತ್ ನಗರದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರತು ಜನವಸತಿ ವಿರಳವಾಗಿರುವ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಟ್ಟಣದಲ್ಲಲ್ಲ. ಗೌರಿಯವರು ಒಂದು ಕಡೆ ತನ್ನ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವಾರವೂ ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶ್ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಲೇ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಹಲವಾರು ಹೋರಾಟ, ಸಭೆ, ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಗೌರಿಯವರ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು. ಧಾರವಾಡದ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾದ ಬಿಜೆಪಿಯ  ಪ್ರಹ್ಲಾದ್ ಜೋಷಿ ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬಿಜೆಪಿ ಸದಸ್ಯ ಉಮೇಶ್ ದೋಷಿಯವರು ಹೂಡಿದ್ದ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಳಹಂತದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗೌರಿಯವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ಕೂಡಾ ವಿಧಿಸಿತ್ತು. ಆದೇಶವನ್ನು ಅವರು ಸತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಜಾಮೀನನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಅಥವಾ ಖ್ಯಾತಿಗಳು  ಅವರನ್ನು ಹಂತಕರಿಂದ ಬಚಾವು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಟೀಕಾಕಾರರ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಅವರ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ತೆಗೆಯಲೂ ಸಿದ್ಧರಿರುವಂತವರಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾಡಿರುವ ಶಿಕ್ಷಾಭೀತಿಯಿಲ್ಲದ ಅಧಿಕಾರ ಮದವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ

ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಹಂತಕರು ಭಾರತದ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಂದೇಶವನ್ನೇನಾದರೂ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಹಂತಕರ ಮುಖಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದೆ ಈಗಲೇ ಯಾವುದೇ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಗೆ ಬರಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವೆಂದರೆ ಇಂದು ಮಾಧ್ಯಮ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶರಂತೆ ನಿರ್ಭೀತಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೂ ಅಂಜದೆ ಅಳುಕದೆ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಯಜಮಾನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅಹಿತವಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನೂ ಕೇಳುವ ಹಾಗೂ ದುರ್ಬಲ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ದಿನೇದಿನೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಾಸ್ತವೆಂದರೆ, ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ, ಬಹುಪಾಲು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮಾಧ್ಯಮವು ಇಂದು ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರ ಮುಂದೆ ಡೊಗ್ಗು ಸಲಾಮು ಹಾಕುತ್ತಿದೆ  ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದನ್ನೇ ಮರೆತಿದೆ. ಇಂದಿನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕರು ಒಪ್ಪದೆ ಯಾವೊಬ್ಬ ಪತ್ರಕರ್ತರು ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ  ಪ್ರಬಲರ ಕೃತ್ಯಗಳನು ಬಯಲುಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಗೆರೆಯೇ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ಕೂಡಾ ತೀರಾ ವಿರಳವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರದವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಅಂತರಿಕ ಸಂಘರ್ಷದವರೆಗೆ ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಅಥವಾ ನಿಲುವುಗಳೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಯಥಾವತ್ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಧಿಕಾರ ರಾಗಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಉಸುರುವ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವಿರಳವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿಯೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯೂ ಆಗಿವೆ.

ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲೂ ಮತ್ತು ಪಳಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಂಥಾ ಸಣ್ಣ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸತ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಧ್ವನಿಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಆದರೂ ಅಂಥ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಬೆಂಬಲವಿರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ದಮನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಶಕ್ತಿಗಳ ದಾಳಿಗಳಿಗೂ ಸುಲಭದ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿವೆಗೌರಿ ಲಂಕೇಶರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ದಮನಿಸಲು ಗುಂಡನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ತಂತ್ರವೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು. ಇಂತ ಕೇಸುಗಳು ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶರ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಉಡುಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ನಿಜವಾದರೂ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಬಲರು ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಲು ದಾಳವನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಬಳಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಾಲಬಾಹಿರ ಮತ್ತು ಆತಂಕಕಾರಿ ಕಾನೂನಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪುನರಾವಲೋಕನ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಭುತ್ವದ ನಡುವಿನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ದೇಶದ ವರಿಷ್ಠ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ೨೦೧೬ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಹವಾಲನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟಿನ ಆದೇಶವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ರಾಜೀವ ಧವನ್ ಅವರು ವೈರ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆಜಗತ್ತು ಸಮತಟ್ಟಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಸಮಾನತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಪ್ರಬಲರು ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಹೂಡುವ ಮೂಲಕ ಜನರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟಗಳ ಅಂತರ್ಯದಲ್ಲೇ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ರೋಗವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿ. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಲವಾರು ಆದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ತಳಸ್ಪರ್ಷಿಯಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಭಿನ್ನಮತಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲೆಂದೇ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಇಂಥಾ ಕಾನೂನಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವಿರಬಾರದು. ಹಿಂದೆ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರ ಮಾನನಷ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಆಗ ಮಾಧ್ಯಮ ಲೋಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ತೋರಿದ್ದರಿಂದ. ಪ್ರಾಯಶಃ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಇಡೀ ಮಾಧ್ಯಮ ಲೋಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮಾನನಷ್ಟ ಕಾನೂನನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಲು ಹೋರಾಡುವುದೇ ನಾವುಗಳು  ಗೌರಿಗೆ ತೋರುವ ಒಂದು ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ಕ್ರೂರ ಹತ್ಯೆ ಎಲ್ಲಾ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕರೆಗಂಟೆಯಾಗಿದೆ. ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವುದು ಕೇವಲ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಜೀವಗಳಲ್ಲ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠುರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವೇ ಇಂದು ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿದೆ.

  ಕೃಪೆ: Economic and Political Weekly, Sep 9, 2017. Vol. 52. No. 36
                                                                       


ಬುಧವಾರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2017

ನೋಟುನಿಷೇಧ: ಅತ್ಯಂತ ಅಸಮರ್ಥನೀಯ ಕ್ರಮ


ಅನುಶಿವಸುಂದರ್ 
Image result for note ban
ನೋಟುನಿಷೇಧವು ಅತ್ಯಂತ ಅಸಮಂಜಸ ಕ್ರಮ. ಹೀಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಬಳಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ.


ನೋಟು ನಿಷೇಧ (ಡಿಮಾನಿಟೈಸೇಷನ್- ನೋಟು ಅಮಾನ್ಯೀಕರಣ) ಉದ್ದೇಶವು ಕಪ್ಪುಹಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಖೋಟಾನೋಟುಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿ, ಭಯೋತ್ಪಾದಕರಿಗಿದ್ದ ಹಣದ ಮೂಲವನ್ನು ಬತ್ತಿಸಿ, ದೇಶವು ಈವರೆಗೆ ಅನುಭವಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತಿತರ ಎಲ್ಲಾ ಪಿಡುಗುಗಳಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ನರೇಂದ್ರಮೋದಿಯವರ ಸರ್ಕಾರ ನೋಟು ನಿಷೇಧದ ಉದ್ದೇಶ ದೇಶವನ್ನು ನಗದು ಅವಲಂಬಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಿಂದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ನಗದಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಿತು. ಅಧಿಕ ನಗದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟುಗಳು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ನಂತರ ನೋಟುನಿಷೇಧದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದೆಂದು ಸರ್ಕಾರವು ಹೇಳುತ್ತಾಹೋಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಸಂಘಟಿತ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯವನ್ನು ಮುಖ್ಯಧಾರೆಗೆ ತರಬಹುದೆಂದೂ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಅಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ನಿಷೇಧಗೊಂಡ ರೂ. ೫೦೦ ಮತ್ತು ರೂ. ೧೦೦೦ ಮುಖಬೆಲೆಯ ಅಂದಾಜು - ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟುಗಳು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ನಮಗೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರಂತೂ ಹಣವನ್ನು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಲಾಭದ ಪಾಲಾಗಿ (ಡಿವಿಡೆಂಡ್) ನೀಡಲಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆಯೆಂದು ಊಹಿಸಿದರು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಇದೊಂದು ಚಾಣಾಕ್ಷ ನಡೆಯೆಂದು ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರೆಲ್ಲರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದವು.

ನೋಟುನಿಷೇಧದಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಕೆಲವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಜನರು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದೂ, ಬದಲಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲತೆಗಳಾಗಲಿವೆಯೆಂದೂ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು  ೨೦೧೬ರ ನವಂಬರ್ ರಿಂದಲೂ ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಬಂದಿತ್ತು. ತಥಾಕಥಿತ ದೂರಗಾಮಿ ಲಾಭಗಳು ಮಾತ್ರ ಕೈಗೂ ಎಟುಕದೆ, ಕಣ್ಣಿಗೂ ಎಟುಕದೆ ದೂರವೇ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟವು. ಜೀವಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಲೇ ಹೋದವು. ಆದರೂ ನೋಟು ನಿಷೇಧದ ಬಗ್ಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಉತ್ತರಗಳನ್ನಾಗಲೀ, ಅಥವಾ ಅದರ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಸರ್ಕಾರವು  ಒದಗಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆದರೂ ಕೇಂದ್ರದ ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿ ಅರುಣ್ ಜೈಟ್ಲಿಯವರು ನೋಟು ನಿಷೇಧವು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಮತ್ತು ಜನತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ  ನೋಟು ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಸರಕು ಹಾಗು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೆರಡೂ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ತಳಹದಿಯನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅತ್ಯಂತ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
Image result for note ban

ವಾರ ಹೊರಬಿದ್ದ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ೨೦೧೬-೧೭ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯು ನೋಟು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ತಿಳವಳಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಅನುಮಾನವನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂದು ಸಾಬೀತುಗೊಳಿಸಿದೆ. ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವರದಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ಮರುದಿನವೇ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ಇಲಾಖೆಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅವಧಿಯ ಅಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನದ (ಜಿಡಿಪಿ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ದರದ ಅಂದಾಜನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ವರ್ಷದ ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ ಅವಧಿಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನದದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದರವು ಶೇ.. ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ನೋಟು ನಿಷೇಧದ ತತ್ ಕ್ಷಣದ ತ್ರೈಮಾಸಿಕವಾದ ಜನವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಶೇ.. ರಷ್ಟೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ದರ ಅದಕ್ಕಿಂದಲೂ ಕೆಳಗಿಳಿದಿರುವುದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್  ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ದರವು ಶೇ..೯ರಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ೨೦೧೬-೧೭ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಸಂಪುಟ ಪ್ರಕಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ದರದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತವು ನೋಟು ನಿಷೇಧದ ಪೂರ್ವದಿಂದಲೇ ಪಾರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು, ನೋಟು ನಿಷೇಧದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು.

ಅಂಕಿಅಂಶ ಕಚೇರಿಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಯು ಇದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನೋಟು ನಿಷೇಧದಿಂದ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಧಕ್ಕೆ ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿಯವರ ಆಗಸ್ಟ್ ೩೦ರ ಹೇಳಿಕೆಯ ಯಥಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಅಸಲಿಯತ್ತನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ನೋಟು ನಿಷೇಧದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವೇನೆಂಬುದು ಈಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಬಡಜನತೆಯ ಮೇಲೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನಗತ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನೂ ಹೇರಲಾಯಿತು. ಹಾಗೂ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಮಾಮೂಲಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ  ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಗಿದ್ದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ವರ್ಷ ಅದೂ ಸಹ ಸಾಕಷು ನಷ್ಟವನ್ನನುಭವಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನೋಟು ನಿಷೇಧದ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಲಾಭದ ಪಾಲಿನಲ್ಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ೨೦೧೬-೧೭ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ ೫೦೦ ಮತ್ತು ೧೦೦೦ ಮುಖಮೌಲ್ಯದ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.೯೮.೯೬ರಷ್ಟು ನೋಟುಗಳು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಮರಳಿದೆ. ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ೧೬,೦೦೦ ಕೋಟಿ ರೂ. ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟುಗಳು ಮಾತ್ರ (ಶೇ..೦೪) ಹಿಂತಿರುಗಿಲ್ಲವೆಂದಾಯ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ಅರ್ಥಗಳಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಒಂದು, ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ. ಅಥವಾ, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಹಣ ಹೊಂದಿದ್ದವರು ತಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ಕಪ್ಪು ಹಣವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಶವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧ ಮಾಡಿದಾಗ ಶೇ. ೧೪ರಷ್ಟು ನೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಶೇ.೧೦ರಷ್ಟು ನೋಟುಗಳೂ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ವಾಪಸ್ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸರಿಯಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನೇನೂ ನೀಡಿಲ್ಲ.

ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಮರುನಗದೀಕರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ರೂ.೭೯೬೫ ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಿದೆ. ಮಾಮೂಲಾಗಿ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಲಾಭದ ಪಾಲು ಬಾರಿ ಕೇವಲ ರೂ. ೩೦,೬೫೯ ಕೋಟಿ ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಪಾಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ನೋಟುನಿಷೇಧದಿಂದಾಗಿ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಎಂದಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ವೆಚ್ಚ ಭರಿಸಬೇಕಾಗಿಬಂದದ್ದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರಣ. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಹಣ ಹರಿದು ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಜಮಾ ಮಾಡಿದವು. ಮತ್ತು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕು ಜಮಾ ಆದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಬಡ್ಡಿ ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು.

ನೋಟುನಿಷೇಧದ ಪರವಾಗಿ ತೋರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರದ ಬಳಿ ಏನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪುಹಣಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಳದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಕಪ್ಪುಹಣದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ನಡೆಸದೆಯೇ ನೋಟುನಿಷೇಧವೆಂಬ ಕ್ರಮವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವರು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಹೇಳುತ್ತಾ ಬಂದಂತೆ ಕಪ್ಪುಹಣ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟವೆಂಬುದು ನಗದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಿಚಾರವಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ನಡೆಯುವ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಸರಿಯಾದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ಹಾಕಲು ಮತ್ತು ನಿಗಾ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥವಿರಬೇಕು. ಇಂಥಾ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸರಕು ಸೇವಾ ತೆರಿಗಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು (ಜಿಎಸ್ಟಿ) ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಖೋಟಾನೋಟುಗಳ ಹಾವಳಿಯಿಂದಾಗಿ ನೋಟುನಿಷೇದದ ಅಗತ್ಯ ಉಂಟಾಯಿತೆಂಬ ವಾದವು ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಕ್ವ ಧೋರಣೆಯನ್ನಷ್ಟೇ ಎತ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಖೋಟಾ ನೋಟುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವೆಂಬುದು ಒಂದು ಸತತವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕಾದ ನಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ನಡೆಸುವಂಥ ಯಾವುದೇ ನಾಟಕೀಯ ಕ್ರಮಗಳು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆಗಿರುವ ಒಂದೇ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೆಂದರೆ ನೇರ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಗಳ ಅರ್ಜಿ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಬಾರಿ, ಅದೂ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದರೂ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನೇರ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿ ಅರ್ಜಿ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವವರೆಲ್ಲಾ ನೇರೆ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ.

ನೋಟು ನಿಷೇಧದಿಂದ ಆಗಿರುವ ಸಾಧನೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಥನೆಗಳಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಈಗ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಹಣವು ವಾಪಸ್ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಬೆನ್ನುಹತ್ತಿ ಕಪ್ಪುಹಣ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಧಿಕಾರ ದುರ್ಬಳಕೆಗೂ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಮಗ್ರವಾದ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಹುಡುಕದೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ನಡೆಸುವ ನಾಟಕೀಯವಾದ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮುಂದಾಗುವ ಅಧ್ವಾನ ಧೋರಣೆಯನ್ನೇ ನೋಟುನಿಷೇಧದ ವೈಫಲ್ಯವೂ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಧೋರಣೆಯು ಮುಂದೆ  ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಪತ್ತನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ ಹಾಗೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೇಕಾಬಿಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

  \  ಕೃಪೆ: Economic and Political Weekly
              \Sep 2, 2017. Vol. 52. No. 35